Đó là đông đảo người khiến cho sứ thần phương Bắc xấu hổ, xây cổng thành Thăng Long không thừa một viên gạch hay góp dân làm lịch mới.


Vũ Hữu, Lương ráng Vinh, Nguyễn Hữu Thận là những người được hậu núm ghi danh nhờ giỏi toán. Họ từng vướng lại những công trình toán học có mức giá trị vĩnh viễn cho hậu thế.

Bạn đang xem: Lịch sử toán học việt nam

Vũ Hữu xây cổng thành không thừa một viên gạch

Vũ Hữu (1437-1530) quê ở thị trấn Bình Giang, tỉnh hải dương ngày nay. Không những là đại quan, ông còn là một nhà toán học, danh thần đầu triều của vua Lê Thánh Tông.

Từ bé, Vũ Hữu sớm miêu tả năng khiếu về tính chất toán. Mọi khi xóm làng bao gồm tranh chấp về phân chia ruộng đất, họ rất nhiều nhờ cậu tính toán, phân xử giúp. Sau này, lúc thi đỗ hoàng giáp, ra có tác dụng quan, đặc tài toán học của ông liên tục được phát huy.

*
Một trang của "Lập thành toán pháp" còn được lưu giữ lại. Ảnh: Báo Đà Nẵng.

Theo sách "Kể chuyện trạng Việt Nam", bấy giờ, vua Lê Thánh Tông thấy mấy cổng thành Thăng Long kiến tạo từ thời Lý đã hư lỗi nhiều, hy vọng xây lại.

Mấy đại thần được giao đo đạc mãi, mất cả mon vẫn chẳng sao tính ra được số gạch quan trọng để xây thành. Biết Vũ Hữu có tài năng tính toán, đo đạc, vua cử ông đến dự toán số gạch bắt buộc xây.

Sau khi đo lường xong, ông thưa với vua rằng: "Thần đã đo lường và thống kê kỹ, không thừa không thiếu thốn một viên gạch". Một viên quan tỏ ý nghi ngờ, xay ông vào chũm khó: “Đã vậy xin quan Lang trung làm cam kết, nếu rơi lệch sẽ bị trị tội”.

Vua Lê Thánh Tông hỏi: "Các quan có ý như vậy, khanh tất cả dám nhấn không?". Vũ Hữu đáp: "Tâu bệ hạ, thần xin lĩnh ý".

Vũ Hữu sai người tiêu dùng gạch xếp từng ck ngay ngắn bên cổng thành Đông Hoa (Thăng Long). Khi công việc hoàn tất, viên quan liêu nọ tỏ vẻ đắc ý: “Tâu bệ hạ, làm việc đây vẫn tồn tại thừa một viên ạ”.

Vũ Hữu đỡ viên gạch, bình thản nói “bẩm hoàng thượng và các vị đại thần, viên gạch này sẽ không thừa đâu. Tại phương diện tường phía đông bên kia có một viên gạch bị vỡ, thần đã mang đến thửa riêng rẽ viên gạch này để ráng thế".

Mọi người chào bán tín, phân phối nghi, Vũ Hữu dẫn vua sang bên kia tường thành, không nên thợ trèo lên gỡ viên gạch đổ vỡ ra và đem trám viên gạch new vào thì vừa khít. Vua Lê khôn cùng hài lòng, phần nhiều người người nào cũng khâm phục Vũ Hữu.

Vũ Hữu sẽ để lại công trình xây dựng "Lập thành toán pháp". Đây là cuốn sách chăm về toán học đầu tiên của nước ta. "Lập thành toán pháp" cùng phương thức đo diện tích ruộng khu đất của ông nhanh lẹ được phổ cập ra cả nước.

Lương rứa Vinh - trạng nguyên giỏi toán tuyệt nhất sử Việt

Lương cố gắng Vinh (1441-1496), được hậu rứa ghi nhấn là vị trạng nguyên tốt toán tốt nhất sử Việt. Sách "Kể chuyện tấm gương hiếu học" chép rằng hiện ra ở vùng nông thôn, quanh năm lắp bó đồng ruộng, hiểu rõ sâu xa cuộc sống khổ cực của nông dân, Lương thế Vinh rất ý muốn tìm cách giúp bà con.

Một lần, Lương nuốm Vinh thấy nhị nông dân đang bào chữa nhau khi chia mảnh đất có hình phức tạp. Nghe rõ câu chuyện, ông lội xuống tận tay để chỉ ra chỗ đúng, sai với giúp họ phân chia lại miếng ruộng một cách công bằng.

Lần khác, tín đồ dân gặp mặt khó khăn trong câu hỏi đo chiều rộng lớn của khúc sông nhằm bắc cầu, bởi vì nước tung xiết. Lương nỗ lực Vinh nói: "Không rất cần phải qua sông new đo được". Ông dùng phương thức mà ngày nay gọi là “tam giác lượng” để đo đúng chuẩn chiều rộng lớn của sông.

Xem thêm: Cách Cài Gmail Vào Outlook 2013, 2016, Cài Gmail Vào Outlook 2013 Với Imap

Sau này, để phổ cập kiến thức toán học tập vào đời sống, Lương cố gắng Vinh biên soạn cuốn "Đại thành toán pháp", tổng kết những kỹ năng của thời đó và cả phần bản thân phát minh.

Đây chính là một một trong những công trình nổi bật nhất trong nghành nghề dịch vụ khoa học tự nhiên của nước ta dưới thời phong kiến, được chuyển vào chương trình thi cử suốt 400 năm của giáo dục đào tạo Đại Việt.

Theo sách "Kể chuyện sứ thần Việt Nam", lúc sứ đơn vị Minh là Chu Hy thách đố cân nặng một nhỏ voi, ông đưa voi lên thuyền rồi khắc ghi mép nước. Sau đó, dắt voi lên, đổ đá hộc xuống thuyền cho tới lúc thuyền chìm xuống đến đúng vết cũ. Việc sót lại là chuyển từng viên đá lên cân nặng và cộng kết quả.

*
Tranh minh họa Lương nạm Vinh - vị trạng nguyên tốt toán duy nhất sử Việt.

Chu Hy thán phục nhưng vẫn liên tục đố ông đo bề dày của một tờ giấy xé ra tự quyển sách.

Khi nghe ông nói chỉ cần đo bề dày cả cuốn sách rồi chia phần lớn cho số tờ là ra ngay kết quả, Chu Hy ngửa mặt lên chầu trời than rằng: "Nước phái nam quả lắm bạn tài!".

Lương nỗ lực Vinh đáp lại bạn nghĩ ra phương pháp cân voi thiệt sự là Tào Xung, nhỏ của Tào Tháo. Điều này càng làm cho sứ bên Minh hổ ngươi vì lần chần sử nước nhà.

Nguyễn Hữu Thận - công ty toán học danh tiếng triều Nguyễn

Nguyễn Hữu Thận (1757-1831) tất cả hiệu là Ý Trai, quê ở thị xã Triệu Phong, tỉnh giấc Quảng Trị. Xuất thân từ bỏ vùng quê nghèo, hay hạn hán, đồng minh lụt.

Cảm thương quần chúng. # thống khổ, trong chuyến hành trình sứ đơn vị Thanh, Nguyễn Hữu Thận nghiên cứu, cải tiến phép lịch. Sau khi về nước, ông trình cùng với vua Gia Long, hợp tác biên soạn định kỳ "Hiệp Kỷ" có độ chính xác hơn, giúp nông dân cày, cấy kịp thời vụ.

Ngoài xây cất lịch, ông rất chăm nom nghiên cứu vãn toán. Năm 1828, ông xong xuôi bộ "Ý Trai toán pháp".Đây là cuốn sách toán khét tiếng của việt nam đầu núm kỷ XIX.

Bộ toán thư của Nguyễn Hữu Thận tất cả 8 quyển, trình diễn về toán pháp cửu chương như phép phương điền (đo diện tích ruộng đất, tức hình học tập phẳng), phép không đúng phân (chia một tổng thành những phần), phép khai bình phương (tức tra cứu căn bậc hai), phép câu cổ (tính các chiều vào tam giác vuông), phép phương trình (đại số học), phép lập phương (tìm căn bậc ba), giải 47 việc minh hoạ và nghiên cứu ma phương.

xung quanh "Ý trai toán pháp", Nguyễn Hữu Thận còn dịch các quyển sách toán học tập của trung quốc để thông dụng tại nước ta.